Metabolik sendrom rehberi
Metabolik sendromun beş ölçütü ve aracın bunları nasıl değerlendirdiği; sonucun hangi sınırlarla okunacağı.
Bu sayfada
Sorun ve yaklaşım
Bel çevresi, trigliserit, HDL kolesterol, kan basıncı ve açlık glukozu çoğunlukla ayrı ayrı değerlendirilir. Birlikte bakıldığında anlam kazanan risk bu yüzden gözden kaçabilir.
Beş ölçütü birlikte değerlendirin: üçü ya da daha fazlası eşiği aşıyorsa tanım karşılanır. Tanıyı hekim koyar; araç yalnızca ölçütleri toplar ve eksik girilen ölçütü normal saymaz.
Kanıt özeti
Ortak tanım
2009’da Uluslararası Diyabet Federasyonu, NHLBI, AHA ve diğer kuruluşlar tek bir tanımda uzlaştı: yüksek kan basıncı, yüksek trigliserit, düşük HDL kolesterol, yüksek açlık glukozu ve yüksek bel çevresi ölçütlerinden üçünün anormal olması yeterlidir; hiçbir ölçüt zorunlu değildir. Bel çevresi için tek bir eşik üzerinde uzlaşılmadı, ulusal ya da bölgesel eşiklerin kullanılabileceği belirtildi.[1]
Kilo kaybının büyüklüğü
ADA uzlaşı raporunun aktardığı bir meta-analizde, kilo kaybı %5’in altında kalan yaşam tarzı müdahalelerinin HbA1c, lipidler ve kan basıncı üzerindeki etkisi, %5 ve üzeri kilo kaybı sağlayan çalışmalardan daha azdı. Bu veri diyabetli kişilere aittir.[2]
Akdeniz tarzı beslenme
Aynı rapor, PREDIMED çalışmasını aktarır: ekstra sızma zeytinyağı ya da kuruyemişle desteklenen Akdeniz tarzı beslenme, yüksek kalp-damar riski olan ve diyabeti olmayan kişilerde tip 2 diyabet görülme sıklığını azalttı.[2]
Uygulama
- Beş ölçütü birlikte girin. Bel çevresi, trigliserit, HDL kolesterol, kan basıncı ve açlık glukozu gerekir. Eşikler: bel erkekte ≥94, kadında ≥80 cm; trigliserit ≥150 mg/dL; HDL erkekte <40, kadında <50 mg/dL; kan basıncı ≥130/85 mmHg; açlık glukozu ≥100 mg/dL.
- Tedaviyi belirtin. Bir ölçüt için ilaç kullanıyorsanız bunu işaretleyin; araç o ölçütü pozitif sayar.
- Eksik değeri normal saymayın. Girmediğiniz ölçüt negatif sayılmaz. “Metabolik sendrom yok” sonucu ancak beş ölçüt girilip üçten azı pozitif çıktığında verilir.
- Bel eşiğine dikkat edin. Araç, IDF’nin Avrupa kökenli toplumlar için önerdiği bel eşiklerini kullanır. Hekiminizin kullandığı eşik farklıysa sonuç değişebilir.
Danışan ve diyetisyen için
Danışan için
- Sonucu tanı değil, hekime götüreceğiniz bir özet olarak kullanın.
- Bel çevresini her seferinde aynı yerden ve aynı yöntemle ölçün; değişimin gerçek olduğundan emin olun.
- Ölçütlerin yalnızca biri doğrudan kiloyla ilgilidir; kan basıncı, lipidler ve glukoz ayrıca izlenmelidir.
Diyetisyen için
- Üç ölçüt karşılandığında kümelenmenin hangi bileşenlerden geldiğini ayrı kaydedin; müdahale ölçüte göre değişir.
- Eşikler harmonize tanımla uyumludur, ancak bel çevresi eşiği toplumlara göre değişir; kullandığınız ulusal eşiği sonuca yansıtın.
Sık sorulan sorular
- Metabolik sendrom geri dönebilir mi?
- Ölçütler değişebilir: örneğin diyabetli kişilerde %5 ve üzeri kilo kaybı HbA1c, lipid ve kan basıncında daha büyük iyileşmeyle ilişkilidir. Sendromun tanımı ölçütlerin tek tek eşiğin altına inmesiyle değerlendirilir ve hekim takibi gerektirir.
- Sadece kilo vermek yeterli mi?
- Beş ölçütten yalnızca biri (bel çevresi) doğrudan kiloyla ilgilidir. Kan basıncı, lipidler ve glukoz ayrıca izlenmelidir.
Kaynaklar
- Harmonizing the metabolic syndrome: a joint interim statement of the International Diabetes Federation Task Force on Epidemiology and Prevention; National Heart, Lung, and Blood Institute; American Heart Association; World Heart Federation; International Atherosclerosis Society; and International Association for the Study of Obesity Circulation, 2009. Beş ölçütten üçünün anormal olması metabolik sendrom sayılır; hiçbir ölçüt zorunlu değildir.
- Nutrition therapy for adults with diabetes or prediabetes: A consensus report Diabetes Care, 2019. Tek bir ideal makro dağılımı ve tek bir üstün beslenme örüntüsü yoktur; plan kişiye göre kurulur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; bireysel klinik kararın yerine geçmez. Ayrıntı için bilimsel kaynaklar ve sorumluluk reddi sayfalarına bakabilirsiniz.